بی‌حوصلگی چیست؟ علت‌ها، نشانه‌ها و راه‌های مقابله از دید روانشناسی

شب است. کارهایتان تمام شده و وقت آزاد دارید. ولی دلتان نه فیلم می‌خواهد، نه کتاب، نه حرف زدن با کسی. فقط گوشی را بالا و پایین می‌کنید و حس می‌کنید چیزی سر جایش نیست.

این احساس را بیشتر ما با نام بی حوصلگی می‌شناسیم. تجربه‌ای بسیار رایج است. ولی در زبان روزمره برای چند حالت متفاوت به کار می‌رود. گاهی منظورمان خستگی است. گاهی ذهنمان زیر فشار است. گاهی هم داریم از لذت نبردن حرف می‌زنیم.

در این صفحه می‌خوانید که بی‌حوصلگی در روانشناسی چه معنایی دارد. یاد می‌گیرید با چند سؤال ساده به علت آن نزدیک شوید. می‌فهمید کِی عادی است و کِی بهتر است کمک بگیرید.

پاسخ کوتاه: در روانشناسی، بی‌حوصلگی (Boredom) حالتی ناخوشایند است. می‌خواهید با چیزی درگیر شوید، ولی نمی‌توانید یا آن کار برایتان معنایی ندارد (Eastwood et al., 2012). بیشتر وقت‌ها گذرا و عادی است. اما اگر طولانی شود، لذت بردن را کم کند یا با کم‌خوابی، غم یا مشکل تمرکز همراه باشد، ارزش بررسی دارد.

بی حوصلگی در روانشناسی یعنی چه؟

پژوهشگران بی‌حوصلگی را «ذهنِ درگیرنشده» توصیف کرده‌اند. یعنی دلتان می‌خواهد کار رضایت‌بخشی انجام دهید، ولی توجهتان به هیچ چیز «نمی‌چسبد» (Eastwood et al., 2012؛ مقاله مروری-نظری).

یک مدل شناخته‌شده به نام «مدل معنا و توجه» (MAC Model) دو ریشه اصلی برای آن پیشنهاد می‌کند (Westgate & Wilson, 2018؛ مقاله نظری همراه با مطالعات آزمایشی):

• مشکل توجه: کار برای توانایی ذهنی شما در آن لحظه خیلی ساده یا خیلی سخت است.
• مشکل معنا: کار برای شما ارزش یا هدفی ندارد.

نکته مهم این است که بی‌حوصلگی لزوماً «بد» نیست. این مدل آن را مثل یک چراغ هشدار می‌بیند. پیامش این است: «آنچه الان انجام می‌دهی برایت درگیرکننده یا معنادار نیست.» (Westgate, 2020؛ مقاله مروری).

باید دو مفهوم را از هم جدا کرد:

• بی‌حوصلگی لحظه‌ای (State Boredom): در یک موقعیت خاص پیش می‌آید، مثلاً در صف بانک.
• گرایش به بی‌حوصلگی (Boredom Proneness): یعنی فرد در موقعیت‌های زیادی و بیشتر از دیگران حوصله‌اش سر می‌رود. بیشتر پژوهش‌های بالینی روی همین دومی انجام شده است.

بی‌حوصلگی همیشه یک معنا ندارد

جمله «حوصله ندارم» می‌تواند پشت چند وضعیت کاملاً متفاوت پنهان شود. پیدا کردن معنای درست آن، اولین قدم مقابله است.

۱. خستگی بدن

وقتی بدن انرژی کافی ندارد، هیچ کاری جذاب به نظر نمی‌رسد. یک متاآنالیز بزرگ از مطالعات آزمایشی نشان داد کم‌خوابی، حتی به‌صورت جزئی، هیجان‌های مثبت را کم می‌کند و اضطراب را بالا می‌برد (Palmer et al., 2024). پس گاهی «حوصله ندارم» یعنی «خسته‌ام».

۲. فشار ذهنی

وقتی ذهن پر از نگرانی، بدهی، امتحان یا فهرست کارهاست، فضای کمی برای لذت می‌ماند. در مدل MAC، وقتی منابع ذهنی شما برای کار پیش رو کافی نیست، احتمال بی‌حوصلگی بیشتر می‌شود (Westgate & Wilson, 2018).

۳. فرار از احساسات

گاهی بی‌حوصلگی پوششی برای احساسی است که نمی‌خواهیم آن را حس کنیم. مثلاً دلخوری، تنهایی یا اضطراب. فرد به‌جای «ناراحتم» می‌گوید «حوصله ندارم». پژوهش‌ها نشان می‌دهند گرایش به بی‌حوصلگی با مشکل در تنظیم هیجان (Emotion Regulation) و شناختن احساسات خود ارتباط دارد (Lee & Zelman, 2019؛ مطالعه مشاهده‌ای). این ارتباط به معنای علت و معلول نیست.

۴. بی‌پاداشی زندگی

اگر زندگی روزمره فقط وظیفه باشد و چیزی در آن حس خوب، پیشرفت یا ارتباط ندهد، ذهن کم‌کم «انگیزه» را از دست می‌دهد. پاداش (Reward) یعنی هر چیزی که حس رضایت، لذت یا معنا بدهد. وقتی پاداش‌ها کم می‌شوند، بی‌انگیزگی و بی‌حوصلگی بیشتر دیده می‌شود. موضوع بی‌انگیزگی را در [لینک: B3] جداگانه بررسی کرده‌ایم.

۵. مشکل روانی یا جسمی

گاهی بی‌حوصلگی بخشی از یک مشکل بزرگ‌تر است. مثلاً افسردگی، اضطراب، اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی، کم‌کاری تیروئید یا کم‌خونی. در این حالت، بی‌حوصلگی معمولاً تنها نیست و نشانه‌های دیگری هم همراهش هستند.

بی‌حوصلگی عادی یا نشانه مشکل؟

خیلی‌ها می‌پرسند: «بی حوصلگی نشانه چیست؟» پاسخ صادقانه این است که به زمینه آن بستگی دارد. بی‌حوصلگی به‌خودی‌خود یک تشخیص نیست. در راهنمای تشخیصی DSM-5-TR (American Psychiatric Association, 2022) هم اختلالی به نام «بی‌حوصلگی» وجود ندارد.

نشانه‌هایی که بیشتر به حالت عادی اشاره دارند

• در موقعیت‌های تکراری یا خسته‌کننده پیش می‌آید و بعد از آن برطرف می‌شود.
• با استراحت، تغییر فعالیت یا دیدن یک دوست بهتر می‌شود.
• هنوز از چیزهایی که دوست دارید لذت می‌برید.
• خواب، اشتها و کار روزانه‌تان مختل نشده است.

نشانه‌هایی که بهتر است جدی گرفته شوند

• بیشتر روزها و بیش از دو هفته ادامه پیدا کرده است.
• حتی کارهای محبوبتان دیگر لذتی ندارد.
• با غم، ناامیدی، تحریک‌پذیری یا اضطراب شدید همراه است.
• خواب، اشتها، تمرکز یا کار و تحصیل شما را تحت تأثیر قرار داده است.
• به رفتارهای پرخطر کشیده شده‌اید، مثلاً مصرف مواد یا خرج‌های بی‌حساب.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند گرایش بالا به بی‌حوصلگی با افسردگی، اضطراب و استرس بیشتر ارتباط دارد (Lee & Zelman, 2019؛ مطالعه مشاهده‌ای). همچنین با استفاده بیشتر از رسانه‌های دیجیتال و استفاده مشکل‌ساز از آن‌ها مرتبط است (Camerini & Marciano, 2023؛ متاآنالیز مطالعات عمدتاً مقطعی). این‌ها همبستگی هستند. یعنی نمی‌توان گفت کدام علت دیگری است.

چهار سؤال که ما را به علت واقعی نزدیک می‌کند

به‌جای اینکه فقط بگویید «حوصله ندارم»، این چهار سؤال را از خودتان بپرسید. می‌توانید جواب‌ها را یک هفته یادداشت کنید.

۱. از کی شروع شد؟

آیا همیشه همین‌طور بوده‌اید یا از زمان مشخصی شروع شد؟ شروع بعد از یک اتفاق، مثلاً تغییر شغل یا از دست دادن کسی، سرنخ مهمی است.

۲. کجا بیشتر می‌شود؟

فقط سر کار؟ فقط در خانه؟ یا همه جا؟ اگر فقط در یک محیط رخ می‌دهد، احتمالاً به همان محیط ربط دارد. اگر همه جا هست، احتمال یک عامل درونی بیشتر است.

۳. چه چیزی بهترش یا بدترش می‌کند؟

آیا خواب کافی، ورزش یا دیدار با دوستان کمک می‌کند؟ آیا شب‌بیداری، شبکه‌های اجتماعی یا تنهایی بدترش می‌کند؟ این الگوها نشان می‌دهند از کجا شروع کنید.

۴. چه علائم دیگری دارد؟

به خواب، اشتها، وزن، تمرکز، انرژی، خلق و درد جسمی توجه کنید. یک تست تخمینی مثل تست جامع سلامت روان (CMHQ) می‌تواند تصویری اولیه به شما بدهد. ولی جای ارزیابی متخصص را نمی‌گیرد.

یک مثال فرضی: فرض کنید خانمی سی‌وچندساله می‌گوید حوصله هیچ کاری را ندارد. با این چهار سؤال متوجه می‌شود مشکل از سه ماه پیش شروع شده است. در همان زمان شیفت کاری‌اش شبانه شده است. آخر هفته‌ها که می‌خوابد، حالش بهتر است. در اینجا اولین سرنخ، خواب است، نه یک مشکل عمیق روانی.

«قبلاً این‌طور نبودم؛ یک‌دفعه شد»: شروع ناگهانی چه می‌گوید؟

وقتی بی‌حوصلگی ناگهانی شروع می‌شود، معمولاً عامل مشخصی پشت آن است. موارد رایج این‌ها هستند:

فشار روانی تازه

مشکل مالی، اختلاف خانوادگی، امتحان یا تغییر شغل ذهن را درگیر می‌کند. وقتی منابع ذهنی صرف نگرانی می‌شود، کارهای روزمره بی‌رنگ به نظر می‌رسند.

سوگ و از دست دادن

از دست دادن عزیز، جدایی یا حتی مهاجرت می‌تواند حوصله و انگیزه را برای مدتی کم کند. این بخش طبیعی از فرایند سوگ است. ولی اگر خیلی طولانی شود، بهتر است بررسی شود.

کم‌خوابی

همان‌طور که گفتیم، شواهد آزمایشی نشان می‌دهد کم‌خوابی هیجان مثبت را کم می‌کند (Palmer et al., 2024). یک یا چند هفته خواب بد می‌تواند به‌تنهایی حس «هیچ چیز برایم جالب نیست» را ایجاد کند.

کافئین و محرک‌ها

مصرف زیاد قهوه و نوشیدنی انرژی‌زا، به‌خصوص عصرها، خواب را به هم می‌زند. قطع ناگهانی آن هم ممکن است برای چند روز خستگی و بی‌حوصلگی بیاورد.

دارو

بعضی داروها روی انرژی و خلق اثر می‌گذارند. اگر بی‌حوصلگی بعد از شروع یا تغییر یک دارو آغاز شده، با پزشک خود صحبت کنید. داروی خود را خودسرانه قطع نکنید.

بیماری جسمی

کم‌کاری تیروئید، کم‌خونی، کمبود ویتامین، عفونت‌های طولانی و برخی بیماری‌های مزمن ممکن است با خستگی و بی‌حوصلگی همراه باشند.

بی‌حوصلگی یا افسردگی؟ نشانه‌ی کاهش لذت

این دو شبیه‌اند، ولی یکی نیستند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند بی‌حوصلگی، بی‌تفاوتی (Apathy)، کاهش لذت و افسردگی به هم مرتبط‌اند، ولی مفاهیم جداگانه‌ای هستند (Goldberg et al., 2011؛ مطالعه همبستگی). یک مطالعه جدیدتر هم نشان داد بی‌حوصلگی و افسردگی حتی در شکل خاطره‌هایی که ناخواسته به ذهن می‌آیند تفاوت دارند (Yeung et al., 2024؛ مطالعه مشاهده‌ای).

نکته کلیدی، کاهش لذت (Anhedonia) است. یعنی فرد دیگر از چیزهایی که قبلاً لذت‌بخش بود، لذت نمی‌برد یا اشتیاقی برای آن‌ها ندارد. این نشانه به پردازش پاداش در مغز مربوط است (Borsini et al., 2020؛ مرور سیستماتیک).

یک تفاوت ساده:

• در بی‌حوصلگی معمولی دنبال چیز جالب‌تری هستید و اگر پیدا کنید، حالتان بهتر می‌شود.
• در کاهش لذت حتی وقتی کار محبوبتان را انجام می‌دهید، حس خوبی نمی‌گیرید.

در DSM-5-TR، کاهش چشمگیر علاقه یا لذت یکی از دو نشانه اصلی افسردگی اساسی است (American Psychiatric Association, 2022). اما تشخیص افسردگی به مجموعه‌ای از علائم و مدت آن‌ها نیاز دارد.

برای شناخت کامل این علائم، مقاله [لینک: علائم افسردگی] را بخوانید. اگر می‌خواهید تصویری اولیه داشته باشید، تست افسردگی بک (BDI-II) می‌تواند کمک کند. نتیجه آن تشخیص نیست.

بی‌حوصلگی و ADHD

اختلال کم‌توجهی/بیش‌فعالی (ADHD) یعنی مشکل پایدار در حفظ توجه، کنترل تکانه یا بی‌قراری که از کودکی شروع می‌شود (American Psychiatric Association, 2022).

افرادی که این مشکل را دارند اغلب می‌گویند کارهای تکراری برایشان «غیرقابل‌تحمل» است. یک مرور و متاآنالیز تازه، ۱۸ مطالعه با بیش از ۲۲ هزار شرکت‌کننده را بررسی کرد. نتیجه، ارتباط مثبت و نسبتاً قوی میان ADHD و بی‌حوصلگی بود (Muris et al., 2026؛ متاآنالیز مطالعات عمدتاً همبستگی). نویسندگان پیشنهاد کرده‌اند بی‌حوصلگی تجربه‌ای محوری در ADHD است، نه یک نشانه حاشیه‌ای.

چند نشانه که ممکن است به این زمینه اشاره کنند:

• بی‌حوصلگی از کودکی و در موقعیت‌های مختلف بوده است.
• کارها را زیاد نیمه‌کاره رها می‌کنید.
• دنبال هیجان و تنوع دائمی هستید.
• در کارهای جذاب خیلی متمرکز می‌شوید، ولی کارهای معمولی را نمی‌توانید شروع کنید.

راه‌های مقابله‌ی عملی

وقتی کسی دنبال «درمان بی حوصلگی» است، معمولاً یک راه‌حل جادویی می‌خواهد. ولی بهترین راه، پیدا کردن علت و کار روی همان است. راهکارهای زیر عمومی و کم‌خطرند. هر کدام را که با علت شما جور است، امتحان کنید.

۱. اول خواب و بدن

• ساعت خواب و بیداری را تا جای ممکن ثابت نگه دارید.
• کافئین را بعد از ظهر کم کنید.
• غذای منظم بخورید و آب کافی بنوشید.

وقتی بدن خسته است، هیچ ترفند روانی‌ای جای استراحت را نمی‌گیرد.

۲. حرکت بدنی

یک مرور فراگیر (Umbrella Review) نشان داد فعالیت بدنی علائم افسردگی، اضطراب و پریشانی را در گروه‌های مختلف بزرگسالان کم می‌کند (Singh et al., 2023). این پژوهش مستقیماً درباره بی‌حوصلگی نیست. ولی پیاده‌روی ده‌دقیقه‌ای شروع خوبی برای بالا بردن انرژی است.

۳. فعال‌سازی رفتاری کوچک

فعال‌سازی رفتاری (Behavioral Activation) یعنی عمداً کارهای کوچک لذت‌بخش یا معنادار را در برنامه بگذارید، حتی وقتی حوصله‌اش را ندارید. این روش در درمان افسردگی اثربخش بوده است (Cuijpers et al., 2023؛ متاآنالیز کارآزمایی‌ها).

ایده اصلی آن ساده است: حوصله اغلب بعد از عمل می‌آید، نه قبل از آن. با کارهای پنج‌دقیقه‌ای شروع کنید.

۴. سطح سختی کار را تنظیم کنید

طبق مدل MAC، اگر کار خیلی ساده است، چالشی به آن اضافه کنید. مثلاً برای خودتان زمان تعیین کنید. اگر خیلی سخت است، آن را به قدم‌های کوچک تقسیم کنید (Westgate & Wilson, 2018).

۵. به کار معنا بدهید

از خودتان بپرسید: «این کار به چه چیزی که برایم مهم است کمک می‌کند؟» وصل کردن یک کار خسته‌کننده به هدفی بزرگ‌تر، بخش «معنا» را تقویت می‌کند.

۶. با گوشی محتاط باشید

اسکرول کردن شاید در لحظه حواس را پرت کند. اما بی‌حوصلگی با استفاده بیشتر و گاهی مشکل‌ساز از رسانه‌های دیجیتال ارتباط دارد (Camerini & Marciano, 2023). یک ساعت بدون گوشی در روز را امتحان کنید. راهکارهای بیشتر را در [لینک: B8] ببینید.

۷. احساس پشت بی‌حوصلگی را نام ببرید

بپرسید: «اگر این بی‌حوصلگی یک احساس دیگر بود، چه بود؟» شاید تنهایی، دلخوری یا نگرانی باشد. نام بردن از احساس، اولین قدم برای مراقبت از آن است.

۸. ارتباط انسانی

یک تماس کوتاه با دوست یا قدم زدن با یکی از اعضای خانواده می‌تواند حس پاداش را برگرداند. نقش روابط و شبکه حمایتی را در [لینک: A5] بیشتر توضیح داده‌ایم.

چه زمانی باید کمک گرفت؟

کمک گرفتن نشانه ضعف نیست. در این موارد بهتر است با روانشناس یا پزشک صحبت کنید:

• بی‌حوصلگی بیش از دو هفته و بیشتر روزها ادامه دارد.
• از کارهایی که قبلاً دوست داشتید، دیگر لذت نمی‌برید.
• خواب، اشتها، کار، تحصیل یا روابط شما آسیب دیده است.
• راهکارهای بالا بعد از چند هفته کمکی نکرده‌اند.
• بی‌حوصلگی ناگهانی و بدون دلیل روشن شروع شده است. در این حالت معاینه پزشکی هم مفید است.
• برای فرار از آن به مصرف مواد، الکل، قمار یا رفتارهای پرخطر رو آورده‌اید.
• از کودکی با بی‌حوصلگی، بی‌قراری و نیمه‌کاره رها کردن کارها درگیر بوده‌اید.

مهم: اگر به آسیب زدن به خود فکر می‌کنید یا احساس می‌کنید زندگی ارزشی ندارد، همین حالا با اورژانس (۱۱۵) یا صدای مشاور بهزیستی (۱۴۸۰) تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی بروید.

سوالات متداول (FAQ)

بی حوصلگی نشانه چیست؟

بی‌حوصلگی به‌تنهایی نشانه یک بیماری خاص نیست. اغلب نشان می‌دهد کار فعلی برایتان درگیرکننده یا معنادار نیست. گاهی هم از خستگی، کم‌خوابی یا فشار ذهنی می‌آید. اگر طولانی شود و با کاهش لذت، غم، مشکل تمرکز یا تغییر خواب و اشتها همراه باشد، ممکن است به افسردگی، اضطراب، ADHD یا یک مشکل جسمی ربط داشته باشد و باید بررسی شود.

علت بی حوصلگی چیست؟

علت‌های رایج شامل کم‌خوابی، استرس، کارهای تکراری یا بی‌معنا، کمبود پاداش و ارتباط در زندگی و فرار از احساسات ناخوشایند هستند. شروع ناگهانی آن ممکن است به سوگ، دارو، مصرف کافئین یا بیماری جسمی مثل مشکل تیروئید یا کم‌خونی مربوط باشد. پرسیدن «از کی، کجا، با چه چیزی و همراه چه علائمی» به پیدا کردن علت کمک می‌کند.

بی حوصلگی در روانشناسی به چه معناست؟

در روانشناسی، بی‌حوصلگی حالتی ناخوشایند است که در آن می‌خواهید با کاری رضایت‌بخش درگیر شوید ولی نمی‌توانید. مدل‌های جدید دو ریشه برای آن مطرح می‌کنند: ناهماهنگی میان سختی کار و توان ذهنی، و بی‌معنا بودن کار. پژوهشگران آن را یک سیگنال مفید می‌دانند که ما را به سمت فعالیت معنادارتر هل می‌دهد.

آیا احساس بی حوصلگی همان افسردگی است؟

نه لزوماً. بی‌حوصلگی و افسردگی به هم مرتبط‌اند، ولی پژوهش‌ها آن‌ها را مفاهیم جدایی می‌دانند. در بی‌حوصلگی معمولاً با پیدا کردن کاری جالب حالتان بهتر می‌شود. در افسردگی ممکن است حتی کارهای محبوب هم لذتی نداشته باشند و علائم دیگری مثل غم، ناامیدی و تغییر خواب دیده شود. تشخیص با متخصص است.

درمان بی حوصلگی چیست؟

درمان به علت آن بستگی دارد. برای بی‌حوصلگی عادی، خواب منظم، حرکت بدنی، کم کردن اسکرول گوشی، تنظیم سختی کارها و گنجاندن فعالیت‌های کوچک لذت‌بخش کمک می‌کند. اگر بی‌حوصلگی طولانی است یا با علائم دیگری همراه است، ارزیابی روانشناس یا پزشک لازم است. درمان‌هایی مثل فعال‌سازی رفتاری برای افسردگی شواهد خوبی دارند.

چرا یک‌دفعه بی‌حوصله شده‌ام؟

شروع ناگهانی بی‌حوصلگی معمولاً عامل مشخصی دارد. فشار روانی تازه، سوگ، چند هفته کم‌خوابی، تغییر در مصرف کافئین، شروع یک دارو یا بیماری جسمی از علت‌های رایج‌اند. اتفاق‌های چند هفته اخیر را مرور کنید. اگر علتی پیدا نکردید یا بی‌حوصلگی ادامه پیدا کرد، مراجعه به پزشک و روانشناس کار درستی است.

نکات کلیدی

• بی‌حوصلگی یک احساس رایج و معمولاً گذراست و به‌تنهایی تشخیص روانپزشکی به شمار نمی‌رود.
• جمله «حوصله ندارم» ممکن است به خستگی، فشار ذهنی، فرار از احساسات، کمبود پاداش یا یک مشکل روانی یا جسمی اشاره کند.
• چهار سؤال «از کی، کجا، با چه چیزی و همراه چه علائمی» به پیدا کردن علت کمک می‌کند.
• اگر حتی از کارهای محبوبتان لذت نمی‌برید، این کاهش لذت باید جدی گرفته شود.
• خواب، حرکت بدنی و فعالیت‌های کوچک و معنادار، پایه‌های مقابله هستند.
• بی‌حوصلگی طولانی، ناگهانی یا همراه با علائم دیگر ارزش ارزیابی تخصصی دارد.

جمع‌بندی

بی حوصلگی همیشه دشمن نیست. اغلب پیامی است که می‌گوید چیزی در زندگی‌تان نیاز به تغییر دارد. شاید خواب بیشتر، شاید کاری معنادارتر و شاید رسیدگی به احساسی که نادیده مانده است. با شناخت نوع بی‌حوصلگی، می‌توانید راه مناسب را انتخاب کنید. اگر این حس سنگین و طولانی شده، لازم نیست تنها با آن کنار بیایید.

هشدار: این مطلب فقط جنبه آموزشی دارد و جایگزین ارزیابی، تشخیص یا درمان تخصصی نیست. اگر بی‌حوصلگی زندگی روزمره‌تان را تحت تأثیر قرار داده، می‌توانید از طریق صفحه تماس با ما در ارتباط باشید.

منابع

1. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787
2. Borsini, A., Wallis, A. S. J., Zunszain, P., Pariante, C. M., & Kempton, M. J. (2020). Characterizing anhedonia: A systematic review of neuroimaging across the subtypes of reward processing deficits in depression. Cognitive, Affective, & Behavioral Neuroscience, 20, 816–841. https://doi.org/10.3758/s13415-020-00804-6
3. Camerini, A.-L., & Marciano, L. (2023). Boredom and digital media use: A systematic review and meta-analysis. Computers in Human Behavior Reports, 11, 100313. https://doi.org/10.1016/j.chbr.2023.100313
4. Cuijpers, P., Karyotaki, E., Harrer, M., & Stikkelbroek, Y. (2023). Individual behavioral activation in the treatment of depression: A meta-analysis. Psychotherapy Research. https://doi.org/10.1080/10503307.2023.2197630
5. Eastwood, J. D., Frischen, A., Fenske, M. J., & Smilek, D. (2012). The unengaged mind: Defining boredom in terms of attention. Perspectives on Psychological Science, 7(5), 482–495. https://doi.org/10.1177/1745691612456044
6. Goldberg, Y. K., Eastwood, J. D., LaGuardia, J., & Danckert, J. (2011). Boredom: An emotional experience distinct from apathy, anhedonia, or depression. Journal of Social and Clinical Psychology, 30(6), 647–666. https://doi.org/10.1521/jscp.2011.30.6.647
7. Lee, F. K. S., & Zelman, D. C. (2019). Boredom proneness as a predictor of depression, anxiety and stress: The moderating effects of dispositional mindfulness. Personality and Individual Differences, 146, 68–75. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S019188691930217X
8. Muris, P., Otgaar, H., & Donkers, F. (2026). The boredom-ADHD nexus: A narrative and meta-analytic review of the evidence. Clinical Child and Family Psychology Review. https://doi.org/10.1007/s10567-026-00563-9
9. Palmer, C. A., Bower, J. L., Cho, K. W., Clementi, M. A., Lau, S., Oosterhoff, B., & Alfano, C. A. (2024). Sleep loss and emotion: A systematic review and meta-analysis of over 50 years of experimental research. Psychological Bulletin, 150(4), 440–463. https://doi.org/10.1037/bul0000410
10. Singh, B., Olds, T., Curtis, R., Dumuid, D., Virgara, R., Watson, A., … Maher, C. (2023). Effectiveness of physical activity interventions for improving depression, anxiety and distress: An overview of systematic reviews. British Journal of Sports Medicine, 57(18), 1203–1209. https://doi.org/10.1136/bjsports-2022-106195
11. Stempfer, L., et al. (2025). A systematic review and multilevel meta-analysis of the relationship between boredom and arousal. Communications Psychology, 3. https://doi.org/10.1038/s44271-025-00358-8
12. Westgate, E. C. (2020). Why boredom is interesting. Current Directions in Psychological Science, 29(1), 33–40. https://doi.org/10.1177/0963721419884309
13. Westgate, E. C., & Wilson, T. D. (2018). Boring thoughts and bored minds: The MAC model of boredom and cognitive engagement. Psychological Review, 125(5), 689–713. https://doi.org/10.1037/rev0000097
14. World Health Organization. (2022). ICD-11: International classification of diseases (11th rev.). https://icd.who.int/
15. Yeung, R. C., et al. (2024). Disentangling boredom from depression using the phenomenology and content of involuntary autobiographical memories. Scientific Reports, 14. https://doi.org/10.1038/s41598-024-52495-5